Adviezen aan zwembaden tijdens sluitingsperiode corona

Als gevolg van de uitbraak van het coronavirus moesten zondag 15 maart jl. alle sport-, sauna- en wellness accommodaties in Nederland hun deuren sluiten. Minimaal tot en met 6 april. Deze maatregel werd tijdens een persconferentie afgekondigd door de minister van Volksgezondheid, de heer Bruno Bruins. Inmiddels zijn dus ook alle zwembaden gesloten.

Voor zwembaden is het van belang dat gedurende de tijdelijke sluiting voor publiek specifieke stappen worden genomen op het gebied van hygiëne en veiligheid. Deze stappen zorgen ervoor dat bij de opstart na de sluiting geen nieuwe problemen ontstaan. Op basis van onze expertise in de zwembadtechniek adviseert Hellebrekers Water & Leisuretechniek u om tijdens de sluiting van uw bad de volgende punten zorgvuldig in acht te nemen:

  • Legionella drinkwater – zorg dat alle beheersmaatregelen met betrekking tot Legionella onverminderd doorgaan tijdens de sluiting. Wij adviseren u zelfs om de intensiteit van de maatregelen te verdubbelen omdat het drinkwaterverbruik sterk zal afnemen en het water langer stil komt te staan.

  • Drinkwaterverbruik – om te voorkomen dat drinkwater gaat stagneren, waardoor de kwaliteit verslechterd, is het verstandig om regelmatig water te spuien. Zorg dat de gehele inhoud van het koud- en mengwatersysteem tenminste één keer ververst wordt. Blijf deze spui gedurende de sluiting twee keer per week herhalen.

  • Legionella zwemwater – zorg dat alle beheersmaatregelen met betrekking tot Legionella onverminderd doorgaan tijdens de sluiting. Normaal worden speelelementen misschien alleen voor de opening een keer extra doorgespoeld, bij langdurige sluiting is het verstandig om dat een aantal keren per dag te doen. In veel gevallen is dit te automatiseren en kunt u spoeltijden op afstand aanpassen.

  • Warmte in water – om warmte-energie te besparen kan de temperatuur van het badwater verlaagd worden. Door het verlagen van de setpoint daalt de temperatuur langzaam. Onze ervaring is dat bij volledig uitgehard tegelwerk een daling van circa 5°C geen kwaad kan. Overleg bij twijfel met uw bouwkundig adviseur om te voorkomen dat door bouwkundige spanningen schade aan het tegelwerk of het beton ontstaat. Belangrijk is dat het opwarmen na deze sluitingsperiode geleidelijk gaat, maximaal 1°C per 24 uur. Ook dit is om schade te voorkomen. Zet beweegbare bodems in de hoogste stand en laat eventuele badafdekking 24/7 op de binnenbaden liggen; dat bespaart warmte-energie.

  • Warmte in lucht – om warmte-energie te besparen kan de luchttemperatuur ook verlaagd worden. Wij adviseren u om het huidige temperatuurverschil tussen de luchttemperatuur en de watertemperatuur van het badwater te handhaven om zo overmatige verdamping te voorkomen.

  • Energie water – om elektrische energie te besparen kan de watercirculatie op de nachtstand gezet worden. Hierdoor wordt er minder water gecirculeerd, maar blijft de waterkwaliteit wel op peil.
  • Dosering chemicaliën – de dosering van chemicaliën dient in bedrijf te blijven om de waterkwaliteit op peil te houden. De dosering van vlokmiddel en eventuele geurstoffen kan uitgeschakeld worden. Spoel voor het uitschakelen de doseerleidingen door met leidingwater om verstopping bij opstart te voorkomen. De dosering van waterstofcarbonaat (HCO3) kan eventueel wat verlaagd worden omdat er minder verdamping van koolstofdioxide (CO2) zal plaatsvinden. Er kan voor gekozen worden om de dosering van HCO3 onveranderd te laten staan, dat scheelt weer inspanning bij het opstarten.
  • Zuurdosering – let op dat de zuurgraad (pH) niet gaat stijgen. Dit is onder normale omstandigheden niet te verwachten, maar dat zou in deze uitzonderlijke situaties kunnen gebeuren. Als de pH-waarde toch langzaam stijgt, zijn er mogelijk extra maatregelen nodig.

  • Energie lucht – om elektrische energie te besparen kan de luchtbehandeling ook in de nachtstand gezet worden. Let hierbij wel op dat eventueel vocht goed wordt afgevoerd. Door het regelmatig inschakelen van de speelelementen komt er meer vocht in de ruimte dan gedurende een normale nachtsituatie. Volledig uitschakelen van de ventilatie raden we af, het beste is deze op een laag toerenniveau in werking te laten.

  • UV-behandeling – de UV-behandeling is nodig om gebonden chloor af te breken. Dit gebonden chloor wordt gevormd uit de reactie met vrij chloor en zwemmersvuil. Als er geen zwemmers zijn, is er ook minder gebonden chloor. U kunt het uit bedrijf nemen van de UV-installatie om deze reden in overweging nemen. Let hierbij wel op dat er wel doorstroming in de leidingen en de reactor blijft zodat er geen dood water ontstaat.

  • Bemonstering – het kan zijn dat het laboratorium de maandelijkse bemonstering nog niet gedaan heeft. Als de sluiting vóór de 15de van de maand heeft plaatsgevonden, dan telt die maand niet mee, maar als de sluiting na de 15de van de maand is, dan telt die maand wel mee en moet er dus wel bemonsterd worden. Het is raadzaam om de bemonstering gewoon door te laten lopen, ook als het bad gesloten is. Hierdoor wordt het ook makkelijker om het bad weer op te starten na de sluitingsperiode. Informeer het laboratorium over de sluiting om te voorkomen dat ze voor een dichte deur komen te staan. Hoewel zwembaden om gezondheidsredenen gesloten worden ligt de reden van de sluiting buiten de zwembaden. Wij gaan er daarom ook vanuit dat provincies coulant omgaan als blijkt dat bij een sluiting na de 15de er een maandelijkse bemonstering mist. Het laatste woord hierin is niet aan ons maar aan de desbetreffende provincies.
  • Filterspoeling – als het zwembadfilter aan het begin van de sluitingsperiode goed gespoeld is, zal er nauwelijks nieuwe vervuiling op het filter komen. Zeker als de circulatie continu in nachtstand staat, zal de filterdruk door het ontbreken van badbelasting nauwelijks stijgen. Hierdoor is het fysiek niet nodig om de filters te spoelen. Toch adviseren wij om de zwembadfilters tenminste één maal in de twee weken goed te spoelen om te voorkomen dat er verkieming van de steunlagen gaat optreden.
  • Koolfilter – koolfilters worden gebruikt om ureum te verlagen. Tijdens de sluiting is er geen aanvoer van ureum. Toch is het belangrijk om de koolfilters wel in bedrijf te laten en wekelijks te spoelen (Legionella maatregel). Dit is nodig om ervoor te zorgen dat de biologie in het filter niet afsterft en deze bij de opening van het zwembad weer snel operationeel is. In de meeste gevallen zal een koolfilter voorzien zijn van een basischloordosering. Wij adviseren om deze dosering op een lagere stand te zetten of uit te schakelen (dit geldt voor alle nachloreringen). Dit om te voorkomen dat de nachlorering de automatische dosering gaat verstoren doordat er een gebrek aan chloorvraag is. Bij stilstand van de dosering kan extra kristallisatie nabij het doseerpunt optreden. Bij de opstart moet er daarom op gelet worden dat de doseerpunten vrij zijn.
  • Schoonmaak – zorg dat de accommodatie schoon afgesloten wordt, dus vloeren gereinigd en gedesinfecteerd, haarvangers schoongemaakt en filters goed gespoeld.
  • Hulpmaterialen zwemlessen – zorg dat lesmateriaal zoals kurkjes, slurven en matten schoon en droog opgeslagen worden. Vochtige opslag zorgt ervoor dat er biofilms ontstaan die huidinfecties bij de bezoekers kunnen veroorzaken zodra ze weer in gebruik genomen worden. Dit geldt ook voor opblaasbare speelelementen.
  • RVS – het is verstandig om te inspecteren of er RVS in de elektrische installatie aanwezig is. We waren al bekend met de risico’s van RVS bij ophanging en bevestiging. Inmiddels kennen we ook de risico’s van RVS in de elektrische installatie. Om RVS in de elektrische installatie te inspecteren zal in veel gevallen met een (drijvende) steiger of een hoogwerker in de zwemzaal gewerkt moeten worden. Door de afwezigheid van bezoekers is het daarvoor nu de ideale periode en kan dit gewoon overdag. Mochten de risico’s van RVS in de elektrische installatie nog niet bij u bekend zijn, laat het ons weten. We sturen u hierover graag meer informatie. Ook kunt u de uitzending van Reporter Radio van 15 maart hierover terugluisteren via uitzending gemist.
  • Verlichting – het kan verstandig zijn om de verlichting van de zwemzalen af en toe in te schakelen, met als doel om vochtproblemen in de armaturen te voorkomen.
  • Controleronde – loop twee keer per week een controleronde door de accommodatie. Er kan dan worden vastgesteld of alles nog naar behoren functioneert en er geen lekkages of storingen zijn. Tijdens deze controlerondes kan dan ook de verlichting van de zwemzalen ingeschakeld worden.
  • Opleidingen – als er behoefte is aan opleidingen kunnen die digitaal aangeboden worden. Denk bijvoorbeeld aan een chemie-opleiding of opleiding over de omgevingswet. Laat het ons weten als er behoefte aan dergelijke opleidingen is. Wij beschikken over videofaciliteiten waarmee wij een aantal opleidingen digitaal aan kunnen bieden.

Vanuit onze contacten met internationale wetenschappers merken wij dat zwembaden in het buitenland niet of nauwelijks rekening houden met bovenstaande aandachtspunten. Daarom het verzoek aan u om eventuele buitenlandse relaties in ons vakgebied erop te wijzen dat ze wel belangrijk zijn.

Tot slot hoopt Hellebrekers dat deze ‘corona periode’ van korte duur zal zijn, zodat we snel weer volle zwembaden hebben.


Dr.ir. Maarten Keuten